Değerli Mineraller

Değerli Minareller

Bazı süs taşlarından örnekler

Doğadaki minerallerden bazıları güzel, az bulunur ya da dayanıklı olmaları nedeniyle ötekilerden daha değerlidir. Bunlar, genellikle endüstrinin değişik alanlarında, süslemecilikte ya da mücevhercilikte süs taşı olarak kullanılır.

Cevher Mineralleri

Doğadaki kimi minerallerse, endüstride kullanılan birçok yararlı malzemenin kaynağını oluşturur. Cevher mineralleri adı verilen bu mineraller, doğada maden yatakları halinde bulunur.

Hematit

Bileşim Demir, oksijen

Sertlik 5-6

Renk Çelik grisi-siyah ya da kan kırmızısı

Parlaklık Metalik, topraksı

Saydamlık Işık geçirmez

Özellikleri Bol bulunur. Demir bu mineralden elde edilir. Bir nesne üzerine sürtüldüğünde kırmızı iz bırakır. Tozu, kırmızı boya maddesi olarak kullanılır.

Korindon

Bileşim Alüminyum, oksijen

Sertlik 9

Renk Çoğunlukla gri, kahverengi, mavimsi, kırmızı

Parlaklık Elmas parlaklığında, camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Kırmızı renkte olanı “yakut”, öteki renklerde olansa “safir” olarak bilinir. Genellikle süs taşı olarak kullanılır.

Florit

Bileşim Kalsiyum, flor

Sertlik 4

Renk Genellikle açık yeşil, sarı, mavi-yeşil, mor

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Küp biçiminde kristalleşir. Yeraltı sularının dolaştığı damarlarda bulunur. Morötesi ışıkta değişik renklerde parlaması tipik özelliğidir.

Olivin

Bileşim Magnezyum ya da demir, silisyum, oksijen

Sertlik 6,5-7

Renk Açık sarı-yeşil, zeytin yeşili, kahverengimsi yeşil

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Yunanca kökenli adını zeytinden alır. Özellikle koyu renkli kayaçları oluşturan başlıca minerallerden biridir.

Ortoktaz

Bileşim Potasyum, alüminyum, silisyum, oksijen

Sertlik 6

Renk Süt beyaz-açık pembe

Parlaklık Camsı

Saydamlık Yarısaydam

Özellikleri Renginden tanınır. Genellikle prizma biçiminde kristaller ya da küçüklü büyüklü taneler halindedir. Birçok kayacın başlıca minerallerinden biridir.

Labradorit

Bileşim Kalsiyum, sodyum, alüminyum, silisyum, oksijen

Sertlik 7

Renk Gri-dumanlı siyah

Parlaklık Mat, camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri En belirgin özelliği, farklı renklerde parlamasıdır. Adını, ilk kez bulunduğu Kuzey Amerika’deki Labrador bölgesinden alır.

Manyetit

Bileşim Demir, oksijen

Sertlik 6

Renk Siyah

Parlaklık Metalik

Saydamlık Işık geçirmez

Özellikleri Büyük miktarları önemli demir cevherlerini oluşturur. Güçlü manyetik özelliğe sahiptir. Kristaller ya da küçüklü büyüklü taneler halinde bulunur.

Kalsit

Bileşim Kalsiyum, karbon, oksijen

Sertlik 3

Renk Renksiz-beyaz, gri, kırmızı, kahverengi, yeşil ya da siyah

Parlaklık Camsı-topraksı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Bol bulunur. Kireçtaşlan ve mermerlerin ana bileşenidir, içinden geçen ışık kırılmaya uğradığı için, arkasında duran nesneler çift görünür.

Rodokrozit

Bileşim Manganez, karbon, oksijen

Sertlik 3,5-4

Renk Soluk pembe – koyu kırmızı

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam-yansaydam

Özellikleri Rengi en belirgin özelliğidir. Ender bulunur. Gümüş, kurşun, bakır cevherlerinin ve başka manganez içeren minerallerin de olduğu sıcak yeraltı suyu damarlarında oluşur.

Hornblend

Bileşim Alüminyum ya da magnezyum, kalsiyum, demir, hidrojen, oksijen, silisyum

Sertlik 5-6

Renk Koyu yeşil-siyah arası, yeşilimsi kahverengi

Parlaklık Camsı Saydamlık Yarısaydam

Özellikleri Kristalleri prizma biçimindedir. Kayaç oluşturan önemli minerallerden biridir.

Jips (Alçıtaşı)

Bileşim Kalsiyum, sülfür, oksijen, hidrojen

Sertlik 2

Renk Renksiz, beyaz, gri ya da kahverengi

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Denizlerde ya da tuz göllerinde buharlaşma sonucunda oluşur. Kristalleri levhama, prizma ya da iğne biçimlidir. Yapı malzemelerinde kullanılır.

Pirit

Bileşim Demir, sülfür

Sertlik 6-6,5

Renk Açık sarı-pirinç sarısı arası

Parlaklık Metalik

Saydamlık Işık geçirmez

Özellikleri Genellikle küp biçiminde kristalleşir. Kristallerin yüzeyinde paralel çizikler olur. Renginden dolayı altına benzetilir. Bu nedenle “aptal altını” olarak bilinir.

Apatit

Bileşim Kalsiyum, fosfor, oksijen, (flor, klor ya da hidroksit)   Sertlik 5   Renk Yeşil, grimsi-yeşil, beyaz, kahverengi   Parlaklık Camsı Saydamlık Saydam-yarısaydam Özellikleri Kristalleri uzun prizmalar biçiminde ya da levhamsıdır. Bütün kayaç türlerinde küçük taneler olarak yer alır.

Turmalin

Bileşim Sodyum, (magnezyum, demir, lityum, alüminyum veya manganez), bor, oksijen, silisyum, (hidroksit veya flor)

Sertlik 7

Renk Siyah, mavimsi siyah, renksiz, mavi, pembe, yeşil

Parlaklık Camsı Saydamlık Yarısaydam (ışık geçirmeze yakın)

Özellikleri Kristalleri uzun prizmalar biçimindedir. Kimi kristaller birkaç renk içerir.

Kuvars

Bileşim Silisyum, oksijen

Sertlik 7

Renk Renksiz, kahverengi, mor, gri, sarı, pembe

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam

Özellikleri En yaygın minerallerdendir. Birçok kayaç türünde yer alır. Taneler ya da kristal grupları halinde bulunur. Yapı malzemelerinde, cam sanayinde ve elektronikte kullanılır.

Talk

Bileşim Magnezyum, silisyum, oksijen, hidrojen

Sertlik 1

Renk Beyaz, donuk yeşil, gri, gümüş beyazı

Parlaklık Camsı-sedefimsi

Saydamlık Yarısaydam

Özellikleri Çok yumuşaktır. Olivin gibi minerallerin düşük sıcaklıkta ve yüksek basınçta değişmesiyle oluşur. “Sabuntaşı” olarak da bilinir.

Topaz

Bileşim Alüminyum, silisyum, oksijen, (flor ya da hidroksit)

Sertlik 8

Renk Renksiz, sarı, pembe, mavimsi, yeşilimsi

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Kristalleri genellikle uzun, prizma biçimindedir. Kristallerin üzerinde ince, paralel çizikler vardır. Süs taşı olarak kullanılır.

Muskovit

Bileşim Potasyum, alüminyum, silisyum, oksijen, hidrojen

Sertlik 2-2,5

Renk Renksiz, sarı, kahverengi, yeşil, kırmızı

Parlaklık Sedefimsi, camsı, ipeksi

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Kristalleri, birbirlerinden kolaylıkla ayrılabilen ince tabakalar biçimindedir. Kayaçları oluşturan başlıca minerallerdendir.

Realgar

Bileşim Arsenik, sülfür

Sertlik 1,5-2

Renk Koyu kırmızı-portakal kırmızısı

Parlaklık Reçinemsi

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Kristalleri genellikle kısa ve prizma biçimindedir. Kurşun, gümüş ve altın içeren yeraltı damarlarında, arsenik içeren başka minerallerle birlikte bulunur.

Malahit

Bileşim Bakır, karbon, oksijen

Sertlik 3,5-4

Renk Yeşil

Parlaklık Camsı Saydamlık Yarısaydam

Özellikleri Kristalleri prizma ya da iğne biçimindedir. Bazen de yumrular halindedir. Yumruların kesiti resimdeki gibi görünür. Süs taşı ve yeşil boya maddesi olarak kullanılır.

Dolomit

Bileşim Kalsiyum, magnezyum, karbon, oksijen

Sertlik 3,5-4

Renk Beyaz, gri, kırmızımsı beyaz, kahverengimsi beyaz

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Kayaç oluşturan yaygın bir mineraldir. Ülkemizin Toros Dağlarında bol bulunur.

Turkuaz

Bileşim Bakır, alüminyum, fosfor, oksijen, hidrojen

Sertlik 5-6

Renk Gök mavisi, mavi-yeşil, yeşil

Parlaklık Camsı, mumsu

Saydamlık Işık geçirmez

Özellikleri Fransızca kökenli adı, Türkiye’den gelen taş” anlamındadır. Çünkü eskiden İran’dan Avrupa’ya Anadolu üzerinden getirilirmiş. Sustası olarak kullanılır.

Diyaspor

Bileşim Alüminyum, oksijen, hidrojen

Sertlik 6,5-7

Renk Beyaz, gri, sarı, yeşil

Parlaklık Camsı

Saydamlık Saydam-yarısaydam

Özellikleri Kristalleri çoğunlukla ince, uzun, tabakalar halindedir. Taneli halde, alüminyumun elde edildiği boksit mineralinin ana bileşenidir. Ülkemizde, Bafa Gölü’nün güneyinde bulunur.

Galena

Bileşim Kurşun, sülfür

Sertlik 2,5-3

Renk Kurşun grisi

Parlaklık Parlak metalik

Saydamlık Işık geçirmez

Özellikleri Kurşun, bu mineralden elde edilir. Genellikle küp biçiminde kristalleşir ve küp biçiminde kırılır. Sıcak yeraltı sıvılarından oluşur, minerallerce zengin damarlarda birikir.

Boraks

Bileşim Sodyum, bor, oksijen, hidrojen

Sertlik 2-2,5

Renk Renksiz ya da beyaz

Parlaklık Camsı

Saydamlık Yarısaydam

Özellikleri Kristalleri prizma biçimindedir. Suda çözünür. Tuz göllerinde buharlaşma sonucunda oluşur. Ülkemizde, Eskişehir-Kırka yakınlarında büyük bir boraks madeni vardır.

Kaynak : Tübitak