Satranç ve Psikolojisi

“Satranç psikolojik savaştır.”

Temelinde savaş stratejisi yatan satranç, aynı zamanda tarafların psikolojik mücadelesidir. Öyle ki; satrancı sinir savaşı olarak tanımlayan satranç ustaları da azımsanmayacak kadar çoktur.

Oyuncuların yüz hatları, mimikleri, taş alırken veya hamle yaparken durumu ve duruşları rakipleri üzerinde etki bırakan faktörlerdir. Bu nedenle satranç sadece düşünceyle yapılan bir mücadele olmaktan çıkıp; aynı zamanda, sinirlerin, beyinsel ve fiziksel dayanıklılığın ve kişiliğin de mücadelesidir. Oyuncuların oyunu iyi bilmelerinin yanında kendine güvenlerinin de tam olması gerekir. Rakibi büyümseme veya küçümseme oyuna geride başlama anlamına gelir ki; bu da sonucu etkiler. Alacağınız bir maçı verebilirsiniz. Bu nedenle tahta üzerindeki durumunuz kadar tahta dışındaki durumunuz da önemlidir.

Günümüzde yediden yetmişe çok geniş bir kesim tarafından oynanan satrançta  yeterince önemsenmeyen bu durum Dünya Şampiyonları dahil birçok turnuvada oyuncuları etkilemektedir.

1994 yılında 18 yaş altı Dünya Satranç Şampiyonasında  A. D. NGUYEN ve Josh WAİTZKİN arasındaki maçta J.WAİTZKİN rakibinin hatalı hamleyle  savunmasız bıraktığı kaleyi almamış ve oyun sonunda bunun nedenini çok gerilim altında olduğuna bağlayarak, “satrancı yeni öğrenenler bile bu hatayı yapmaz” demiştir.

Benzer bir durum 1953 yılında Dünya Şampiyonunun belirlendiği oyunda  ortaya çıkmıştır.  P. KERES ile V. SMYSLOV arasında oynanan maçta SMYSLOV çok açık bir hamleyi görmemiştir.

Görüldüğü gibi psikolojik boyutu çok yüksek olan satranç, sadece tahtada oynanan bir oyun değildir.

Aydın KARA

25 Mart 2010