Erozyon

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de toprak kaybı sürecinin en önemli etkeni erozyondur. Arazi eğimi, iklim, bitki örtüsü ve toprak özelliklerinin etkileşimi sonucu oluşan doğal erozyonun yanısıra, insanın doğaya müdahalesi temeline dayanan bir dizi yapay etgen, erozyonu bir afet niteliğine dönüştürmektedir.  Türkiye kara yüzeyinin %90′ında çeşitli şiddetlerde erozyon cereyan etmektedir. Arazinin %63′ü çok şiddetli ve şiddetli, %20′si ise orta şiddetli, % 7′si ise hafif şiddetli erozyonla karşı karşıyadır. Ülke genelinde yaklaşık 67 milyon hektarlık bir arazide toprak giderek yok olmaktadır. Erozyon büyük ölçüde tarım alanlarında yaşanmaktadır.

Türkiye’de akarsularla birlikte alandan taşınan toprak, ABD’nin 7, Avrupa’nın 17 ve Afrika’nın 22 katı daha fazla düzeydedir. Fırat Nehri, yılda 108 milyon ton, Yeşilırmak 55 milyon ton toprak taşımaktadır. Her yıl Keban barajı’na 32 milyon, Karakaya Barajı’na 31 milyon ton toprak birikmektedir. Erozyonla yılda 90 milyon ton bitki besin maddesi toprak birlikte yitirilmektedir. Her yıl tarım alanlarından 500 milyon ton, tüm ülke yüzeyinden 1,4 milyar ton verimli üst toprak, erozyonla kaybedilmektedir. Kaybedilen bu topraklar, 25 cm kalınlığında, yaklaşık 400 bin hektar genişliğinde bir araziye eşdeğerdir.

Şimdi bu kadar bilgi ışığında İzmir Narlıdere ilçesinde bir dere var ki sanki bütün dağın toprağını denize taşıyor. Sahilevlerinde İzmir Körfezine dökülen Ali Onbaşı Deresi sanki bütün dağı denize taşımış. Bu kadar küçük bir derede dağdan denize taşınan bu toprağın değerlendirdiğimiz zaman daha büyük bir nehrin erozyona olan etkisini düşünmek bile istemiyorum.

Her bir ağacın kesilmesi toprak erozyonun daha da artmasına neden olmaktadır. İnsanların Narlıdere’de onbaşı deresinin denize döküldüğü yeri gezip görmelerini dilerim. Belki o zaman hemen en yakın arazide bir yere ağaç dikeceklerine eminim. Erozyon gözle pek görülmez, aynı bir çiçeğin açmasını gözle göremeyeceğiniz gibi. Bunu sadece belgesellerde görürüz, erozyonun etkisinide görmek için belgesel seyretmeye gerek yok ben hayatımda ilk defa bu kadar toprağın denize süreklendiğini onbaşı deresinde gördüm. Onlarca kamyon toprak; kanallar birkaç metre yüksekliğinde toprak ile dolmuş, inanın ağaçları dikmektense hiç kesmemek daha iyi…..

Hüseyin ŞİMŞEK

01 Mart 2010