Yanardağlar Hakkında Genel Bilgi

Dünya’daki Yanardağlardan bazıları hakkında genel bilgi

Pelee

Yükseklik 1397 m

Antil Denizi’nde, Martinik Adası’nda

bulunan bu yanardağ, yöresel destanlarda

bir tanrıça olarak anılır. 1902 yılında patladığında,

Karaiplerde 30.000 kişi ölmüştü. Bu püskürmenin

şiddeti, kül, gaz ve kızgın bulut saçan püskürmelerin

“Pele tipi” olarak adlandırılmasına neden oldu.

Erebus

Yükseklik 3743 m

Antarktika’da Ross Adası’nda bulunan

bu yanardağ I9701İ yıllarda hemen

her yıl püskürürdü. Adını mitolojideki

yeraltı ülkesinden almıştır.

Kuzeyin soğuk ikliminde sürekli

karla kaplı bir dağdır.

Etna

Yükseklik 3200 m

Sicilya Adası’nın doğusunda yer alan

Etna’nın, etkinliğini yaklaşık 2,5 milyon yıldır

sürdürdüğü sanılıyor. Mitolojiye göre,

Hephaistos ya da Vulcan olarak bilinen

tanrının demirci atölyesi bu dağın içinde

yer alıyormuş. Dağın püskürmesi,

Vulçan’ın demir döverken örsünden

sıçrayan kıvılçımlarmış.

Stromboli

Yükseklik 926 m

Akdeniz’in bir parçası olan Tiren Denizi’nde

yer alar Stromboli Adası’nda bulunur.

Stromboli Adası, yanardağ etkinlikleri

sonucunda ortaya çıkmış bir ada.

Adanın yanardağı, en son 2000′in

başlarında patlamıştı. Oldukça etkin görünen

Stromboli’den denize sürekli lav akıntısı karışır.

Popocatepeti

Yükseklik 5452

Meksika’da bulunan, yakın zamanlarda da

patlamış etkin bir yanardağdır.

Mexica-Pueble il sınırında bulunan yanardağın

16 km kuzeyindeyse ikizi olan Iztacdhuatl bulunur.

En son 2000 yılında etkindi.

Kilauea

Yükseklik 1250 m

Kilauea Yanardağı, dünyadaki en etkin

yanardağlardan biri. Havvaii Adası’nın

güneydoğusunda yer alan bu yanardağ,

1983 yılından bu yana ara sıra duraklamakla

birlikte patlamasını sürdürüyor. Y

anardağın birkaç ağzı var.

Bunlardan en etkin olanı Pu’u O’o konisi.

Kilimanjaro

Yükseklik 5896 m

Afrika’nın en yüksek dağı olan Kilimanjaro,

sönmüş bir yanardağ. Tanzanya’nın

Kenya sınırına yakın olan dağ, 80 km boyunca

uzanan üç ana yanardağdan oluşur.

Dağın merkez konisi olan Kibo, en yüksek olanı.

Kibo, Maywensi ve Shira adlarını taşıyan

bu doruklardan en genç olanı da Kibo’dur.

Asama

Yükseklik 2568 m

Japonya’da, Tokyo kentinin

150 km kuzeybatısında bulunur.

En son Temmuz I990′da patlayan Asama,

Japonya’nın en etkin yanardağlarından biri.

Cotapaxi

Yükseklik 5897 m

Ekvador’un orta kesimlerindeki

Cotopaxi ile Pichincha illerinin

sınırında yer alır. Dünyada etkin

yanardağların en yükseği olarak

kabul edilir. Buhar bulutları fışkırtan

kraterinde sürekli lavlar kaynar.

1738 yılından beri patlamaktadır.

Vezüv

Yükseklik 1280 m

italya’nın güneyindeki Campania Ovası’nda

bulunan Vezüv, halen etkin bir yanardağ.

MS 79 yılındaki patlamasıyla Pompei,

Herculaneum ve Stabia kentlerini

haritadan silerek tarihe geçti.

Klyuçevskaya

Yükseklik 4750 m

Rusya’nın doğusunda, Kamçatka

Yarımadası’nda etkin bir yanardağdır.

Yeryüzündeki en yüksek etkin

yanardağlardan biridir ve Kamçatka’nın

en yüksek noktasıdır. Ortasındaki krater

dışında, aşağı yamaçlarında da 70 kadar

krater vardır. Doruğundan sürekli duman çıkar.

Fuji

Yükseklik 3776 m

Fujiyama olarak da bilinir. Japonya’nın

en yüksek dağı olan Fuji, sönmüş bir

yanardağdır. Hanşu Adası’nda yer alan

dağın adı, “tükenmez yaşam” anlamına gelir.

Japon söylencelerinde Fuji’ye

kutsallık da atfedilmiştir.

Krakatoa

Yükseklik 1800 m

Endonezya’da Rakata Adası’nda bulunur.

I883′te meydana gelen patlamada

36.000 kişi öldü. Patlamada,

o kadar çok gaz ve toz püskürtmüştü ki,

bunlar gökyüzünü kaplayarak

yeşilimsi-mavi bir görünüm almasına

neden olmuştu . Patlamayı izleyen üç yıl

boyunca, Avrupa’da bile sıcaklıklar

yaklaşık % 10 düşmüştü

El Misti

Yükseklik 5872

Peru’nun güneyinde And Dağlarında yer alır.

Areguipa kentine tepeden bakan yanardağın

Inka kültüründe önemi büyüktür. Efsanelere ve

şiirlere konu olan El Misti, en son 1600 yılında,

büyük bir deprem sırasında püskürmüştü.

Beerenberg

Yükseklik 2277 m

Grönland’ın doğusunda Norveç’e bağlı

Jan Mayen Adasında yer alır.

Dünyanın en kuzeyindeki etkin yanardağ

özelliğini taşır. Üzeri bir buzulla örtülüdür

St Helens

Yükseklik 2549 m

ABD’de Washington Eyaleti’nin güneybatı

kesiminde yer alan Cascade Sıradağları

arasında yer alır. Kuzey Amerika’daki en

büyük yanardağ patlamalarından birine

neden olmuştur. 1980 yılındaki bu patlamada,

boyu 6000 metreyi geçen bir püskürtü sütunu,

çevre eyaletlere kadar kül yaydı.

Thera

Yükseklik 556 m

Santorini olarak da bilinir. Eğe Denizi’nde

Kyklad Adaları grubunun güney ucundaki adadır.

Thera Adası aslında jeolojik olarak sönmüş bir

yanardağın geriye kalan doğu yarısıdır.

Büyük ölçüde lav ve süngertaşından oluşur.

Erciyes

Yükseklik 3917 m

Türkiye’de Kayseri ilinin 20 km

güneyinde bulunan Erciyes, sönmüş

bir yanardağ. 4. jeolojik zamanda

söndüğü sanılan dağ, Türkiye nin 3 ncü

büyük dağı. Kapadokya bölgesindeki

volkanik arazi ve peri bacaları gibi oluşumlar,

Erciyes Dağı’nın patlamaları sonucunda oluştu.

Ağrı

Yükseklik 5165 m

Sönmüş bir yanardağ olan Ağrı,

ülkemizin en yüksek dağıdır.

Çevresi yaklaşık 130 km’yi bulan bu dağ,

3000 m’den sonra ikiye ayrılırak,

Büyük Ağrı ve Küçük Ağrı olarak

adlandırılır. Büyük Ağrı’nın zirvesi

geniş buzullar altındadır. Küçük Ağrı’nınsa

buzul hareketleri ve erozyonlar sonucu

krater çanağı yok olmuştur.

Mayon

Yükseklik 2460 m

Filipinlerde, Luzon Adası’nda bulunan Mayon, etkin

yanardağlardan biri. 1616 yılından beri yaklaşık 30 kez

püskürdü. Sonuncu patlama 2000 yılındaydı.

Filipinlerin en etkin yanardağı olan Mayon, biçimi

bakımından, klasik konik yanardağların tipik bir

örneğidir.

Tambora

Yükseklik 2850 m

Endonezya’da yer alan Tambora Yanardağı’nın

1815 yılında patlaması, tarihte görülen

en şiddetli patlamalardan biriydi.

Oluşan dev gelgit dalgalarının da etkisiyle

56.000 kişinin ölümüne neden oldu.

El Chichon

Yükseklik 2225

Meksika’daki etkin yanardağlardan biridir. 1982

yılındaki püskürme sırasında yanardağ, 8 km

yakınındaki köylerin tahrip olmasına ve lÖO’den fazla

kişinin ölümüne neden oldu. Püskürmenin

oluşturduğu volkanik tozlar 32 km yükselerek Yeri

kuşattı.

Teide

Yükseklik 3718 m

ispanya’ya bağlı Kanarya Adaları’nda

bulunan bu yanardağ aynı zamanda

İspanya’nın en yüksek dağı. 19 km çaplı

krateriyle de dünyanın en büyük

kratere sahip yanardağlarından.

Hâlâ krater içerisinde etkin olan yerler var.

En son I909′da 10 gün süreyle etkinlik

göstermiş bu dağ, dünyanın 3. yüksek yanardağı.

Sangay

Yükseklik 5230 m

Ekvadorya yer alan Sangay Yanardağı, tip olarak

Stromboli’ye benzer. Sangay’ın bilinen ilk patlaması

1628 yılındaydı. Patlamalar 1934′ten sonra süreklilik

kazandı.

Taal

Yükseklik 400 m

Filipinlerde Luzon Adası’nda yer alır.

1906′daki püskürmesi 1500,1911′deki

püskürmesiyse 1300 kişinin ölümüne

neden oldu. 1965′te püskürmesiyle birlikte

oluşan gelgit dalgası yanardağ yakılarındaki

Taal gölünde birçok geminin batmasına yol açtı.

Pinatubo

Yükseklik 1600 m

Filipinlerdeki Pinatubo yanardağının

1991 yılındaki patlaması, 20. yüzyılın

en şiddetli patlamalarından biriydi.

Patlamanın şiddetiyle oluşan küller ve

gazlar 15-60 km yükseklikteki stratosfer

tabakasına dek ulaştı. Bu patlamanın

ardından bir yıl boyunca Dünya’nın ortalama

sıcaklığı 1°C kadar düşmüştü.

Mauna Loa

Yükseklik 4169 m

Hawaii Adası’nda bulunan bu etkin

yanardağın adı “uzun dağ” anlamına gelir.

Bu bölgedeki en yüksek dağdır.

Yeryüzündeki en büyük “tek kütleli”

yanardağlardan biridir. Dağın,

deniz seviyesinin altındaki

kısmıysa yaklaşık 4500 metredir.

Kaynak Tübitak