Güneş Sistemi, Güneş, Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün, Plüton

Güneş Sistemi, Güneş, gezegenler ve onların uyduları, asteroidler, kuyrukluyıldızlar ve küçük göktaşlarından oluşur. Güneş Sistemi, günümüzden yaklaşık 4,5 milyar yıl önce oluştu. O zamandan bu yana geçen süre içinde başta sıcak olan gezegenler söğüdü ve bugünkü yapısına kavuştu. Güneş Sistemi’nde, bilinen dokuz gezegen var. Güneş’e olan uzaklık sırasına göre bunlar Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün ve Plüton. Gezegenler, yapılan bakımından yasal” ve “gaz yapılı” olmak üzere ikiye ayrılır. Merkür, Venüs, Dünya ve Mars kayasal gezegenlerdir. Plüton da katı yapılı olmakla birlikte daha çok bir kuyrukluyıldız yapısındadır. Saz yapılı gezegenler, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’dür. Bu gezegenler, aynı zamanda “dev gezegenler” olarak da bilinir. Asteroidler, Jüpiter ile Mars arasında yer alır ve bir kuşak halinde Güneş’in çevresinde dolanırlar. Bunlar, en büyüğünün (Ceres) yarıçapı 466 km olan göktaşlarıdır. Kuyrukluyıldızlarda donmuş gaz, toz ve küçük taş parçalarının karışımı, yani bir bakıma kirli kartoplarıdır. Kuyrukluyıldız, Güneş’e yaklaşınca içerdiği gaz buharlaşmaya başlar ve kuyruk oluşur. Kuyrukluyıldızlar, Neptün’ün yörüngesinin biraz ötesinde yer alan Kuiper Kuşağı ve çok daha uzakta bulunan Oort Bulutu’nda çok sayıda bulunurlar.

Güneş

Dönme süresi 25-36 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı 6.000 °C

Yarıçap 695.000 km, 109 dünya yarıçapı

Kütle 332.830 dünya kütlesi

Yaş 4,5 milyar yıl

Bileşimi % 92,1 hidrojen, % 7,8 helyum, öteki elementler

Merkür (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 58 milyon km

Yörüngede dolanma süresi 88 gün

Dönme süresi 59 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı 167 °C

Yarıçap 2.439 km

Kütle 0,053 dünya kütlesi

Uydu sayısı O

Atmosfer bileşimi % 42 helyum, % 42 sodyum, % 15 oksijen, % 1 öteki gazlar

Venüs (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 108 milyon km

Yörüngede dolanma süresi 225 gün

Dönme süresi 243 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı 457 °C

Yarıçap 6.051 km

Kütle 0,815 dünya kütlesi

Uydu sayısı O

Atmosfer bileşimi % 96 karbon dioksit, % 3 azot, % l öteki gazlar

Dünya (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 150 milyon km

Yörüngede dolanma süresi 365,3 gün

Dönme süresi 23 saat 56 dakika

Ortalama yüzey sıcaklığı 15 °C

Yarıçap 6.378 km

Kütle 5,976xl0²⁴ kg

Uydu sayısı 1

Atmosfer bileşimi % 77 azot, % 21 oksijen, % 2 öteki gazlar

Ay (Dünya’nın Uydusu)

Dünya’ya uzaklık 384.400 km

Yörüngede dolanma süresi 27,3 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -130 °C

Yarıçap 1.734 km

Kütle 0,012 dünya kütlesi Kraterler, en belirgin yüzey şekilleridir. Deniz olarak adlandırılan koyu tonlu bölgeler, eski lav yataklarıdır.

Mars (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 228 milyon km

Yörüngede dolanma süresi 687 gün

Dönme süresi 24,6 saat

Ortalama yüzey sıcaklığı -63 °C

Yarıçap 3.397 km

Kütle 0,107 dünya kütlesi

Uydu sayısı 2

Atmosfer bileşimi % 95,3 karbon dioksft, % 2,7 azot,

% 1,7 argon, % 0,3 oksijen ve öteki gazlar

Jüpiter (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 773 milyon km

Yörüngede dolanma süresi 4.332 gün

Dönme süresi 9,9 saat

Ortalama bulut sıcaklığı -121 °C

Yarıçap 71.492 km

Kütle 317 dünya kütlesi

Uydu sayısı 28

Atmosfer bileşimi % 90 hidrojen, % 10 helyum ve çok az miktarda öteki gazlar

İo Jüpiter’in Uydusu

Jüpiter’e uzaklık 421.600 km

Yörüngede dolanma süresi 1,8 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -143 °C

Yarıçap 1.815 km

Kütle 0,015 dünya kütlesi Güneş Sistemi’nin volkanik bakımdan en etkin üyesidir. Yanardağlardan püsküren, kükürt içeren lavlar nedeniyle yüzeyi sarı renklidir.

Europa Jüpiter’in Uydusu

Jüpiter’e uzaklık 670.900 km

Yörüngede dolanma süresi 1,8 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -173 °C

Yarıçap 1.569 km

Kütle 0,008 dünya kütlesi Uydunun yüzeyini oluşturan buzdan kabuğun altında, uyduyu çepeçevre saran derin bir sıvı su okyanusu olduğu düşünülüyor.

Ganymede Jüpiter’in Uydusu

Jüpiter’e uzaklık 1.070.000 km

Yörüngede dolanma süresi 7,2 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -117 °C

Yarıçap 2.631 km

Kütle 0,024 dünya kütlesi Sistemin en büyük uydusudur. Açık ve koyu tonlu bölgeler, uydunun bir zamanlar volkanik bakımdan etkin olduğunu gösteriyor.

Callisto Jüpiter’in Uydusu

Jüpiter’e uzaklık 1.883.000 km

Yörüngede dolanma süresi 16,7 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -105 °C

Yarıçap 2.400 km

Kütle 0,018 dünya kütlesi Yaklaşık Merkür büyüklüğündedir. Sistemin en çok sayıda krateri olan uydusudur. Yüzeyi büyük oranda buzdan oluşur.

Satürn (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 1.429.400.000 km

Yörüngede dolanma süresi 29,5 yıl

Dönme süresi 10,2 saat

Ortalama bulut sıcaklığı -125 °C

Yarıçap 60.268 km

Uydu sayısı 30

Kütle 95,181 dünya kütlesi Atmosfer bileşimi % 97 hidrojen, % 3 helyum ve çok az miktarda öteki gazlar

Mimas Satürn’ün Uydusu

Satürn’e uzaklık 185 520 km

Yörüngede dolanma süresi 22,6 saat

Ortalama yüzey sıcaklığı -200 °C

Yarıçap 196 km

Kütle 6,4×10^-6 dünya kütlesi 130 km çaplı Herschel Krateri, uydunun çapının üçte biri genişliktedir. Kraterin merkezindeki tepe, 6 km yüksekliktedir.

Tethys Satürn’ün Uydusu

Satürn’e uzaklık 294.660 km

Yörüngede dolanma süresi 1,9 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -187 °C

Yarıçap 530 km

Kütle 1,2×10^-4 dünya kütlesi Yüzeyinde çok sayıda krater bulunur. Yüzeydeki çatlaklar, bir zamanlar yüzeyin altında sıvı halde su bulunduğunu gösteriyor.

Dione Satürn’ün Uydusu

Satürn’e uzaklık 377.400 km

Yörüngede dolanma süresi 2,7 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -186 °C

Yarıçap 560 km

Kütle I,75xl0^-4 dünya kütlesi Yoğunluğu Satürn’ün öteki büyük uydularına göre fazladır. Kütlesinin üçte birini kayalar, geri kalanınıysa büyük oranda buz oluşturur.

Titan Satürn’ün Uydusu

Satürn’e uzaklık 1.221.850 km

Yörüngede dolanma süresi 15,9 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -178 °C

Yarıçap 2.575 km

Kütle 0,023 dünya kütlesi Sistemdeki ikinci büyük uydudur. Büyük oranda azottan oluşan bir atmosferi vardır. Yoğun atmosferi nedeniyle yüzeyi az biliniyor.

Uranüs (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 2.870.990.000 km

Yörüngede dolanma süresi 84 yıl

Dönme süresi 17,9 saat

Ortalama bulut sıcaklığı -193 °C

Yarıçap 25.559 km

Kütle 14,5 dünya kütlesi

Uydu sayısı 21

Atmosfer bileşimi % 83 hidrojen, % 15 helyum, % 2 metan ve çok az miktarda öteki gazlar

Umbriel Uranüs’ün Uydusu

Uranüs’e uzaklık 265 970 km

Yörüngede dolanma süresi 4,1 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -198 °C

Yarıçap 584,7 km

Kütle 2,lxlO^-4 dünya kütlesi Sistemin en koyu renkli uydularından biridir.  Yüzeyi kraterli yapıdadır. Üstteki parlak bölgenin büyük bir krater olduğu düşünülüyor.

Titania Uranüs’ün Uydusu

Uranüs’e uzaklık 435.840 km

Yörüngede dolanma süresi 8,7 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -215 °C

Yarıçap 789 km

Kütle 5,8×10^-4 dünya kütlesi Yüzeyinde çok sayıda küçük krater bulunur. Faylar, yüzeyin bir zamanlar yer hareketleri bakımından etkin olduğunu gösteriyor.

Ariel Uranüs’ün Uydusu

Uranüs’e uzaklık 191.240 km

Yörüngede dolanma süresi 2,5 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -215 °C

Yarıçap 579 km

Kütle 2,1×10^-4 dünya kütlesi Yüzeydeki kanyonlar Mars yüzeyini anımsatıyor. Kanyonların sıvı amonyak ve metan tarafından oluşturulduğu düşünülüyor.

Neptün (Gezegen)

Güneş’e uzaklık 4.504.300.000 km

Yörüngede dolanma süresi 165 yıl

Dönme süresi 16,1 saat

Ortalama bulut sıcaklığı -173 °C

Yarıçap 24.746 km

Kütle 17,13 dünya kütlesi

Uydu sayısı 8

Atmosfer bileşimi % 85 hidrojen, % 13 helyum, % 2 metan ve çok az miktarda öteki gazlar

Triton Neptün’ün Uydusu

Neptün’e uzaklık 354.000 km

Yörüngede dolanma süresi 5,9 gün

Ortalama yüzey sıcaklığı -235 °C

Yarıçap 1.350 km

Kütle 0,0034 dünya kütlesi Güneş Sistemi’nin bilinen en soğuk Uydusudur. Yerden püsküren azottan oluşan çok ince bir atmosfer katmanı vardır.

Pülüton ve Charon (Gezegen ve Uydusu)

Güneş’e uzaklık 5.913.520.000 km

Yörüngede dolanma süresi 248,5 yıl

Plüton’un dönme süresi 6,4 gün

Plüton’un ortalama yüzey sıcaklığı – 230 °C

Plüton’un yarıçapı 1.137 km

Plüton’un kütlesi 0,0021 dünya kütlesi

Charon’un yarıçapı 586 km

Charon’un kütlesi 2,7 x IO^-4 dünya kütlesi

Kaynak : TÜBİTAK